Samodzielne rozpoznawanie minerałów
Wymagania zaliczenia
Otwarto: piątek, 10 grudnia 2021, 13:38
Do najważniejszych właściwości fizycznych minerałów, które można określić makroskopowo, należą:
- twardość,
- łupliwość,
- barwa i rysa,
- połysk i przezroczystość,
- pokrój i forma występowania.
Niektóre minerały, poza właściwościami wyżej wymienionymi, charakteryzują się cechami specjalnymi, ale o tym opowiemy podczas kolejnej lekcji.
Należy pamiętać, że w przypadku rozpoznawania makroskopowego, nie zawsze będzie możliwa jednoznaczna identyfikacja minerału. Powinniśmy jednak poradzić sobie przynajmniej z wyróżnieniem choć kilku charakterystycznych cech okazu i zaklasyfikować go wstępnie do określonej grupy minerałów.
Nie bez znaczenia pozostaje także wielkość kryształów. Im mniejszy kryształ tym trudniej będzie określić jego cechy. Rozdzielczość ludzkiego wzroku na ogół pozwala widzieć szczegóły, jeśli są większe niż 0.1 mm. Aby popełnić mniej błędów, lepiej będzie w trakcie swoich pierwszych doświadczeń badacza, określać cechy kryształów większych niż 1 mm, a najlepiej będzie wybierać większe i lepiej wykształcone. W przypadku niektórych bardzo drobnych minerałów, możliwe będzie wsparcie się badaniem cech specjalnych minerałów, ale o tym jak już powiedzieliśmy, później.
Zatem do dzieła!
Twardość
Twardość to opór, jaki stawia minerał ostrzu, podczas swobodnego pociągnięcia ostrzem po jego powierzchni. Twardość minerałów ocenia się najczęściej metodą względną, porównując ją z twardością wzorcowych minerałów z tzw. skali Mohsa. Skala ta zawiera 10 na ogół dość pospolitych minerałów (z wyjątkiem tych o twardości 8 – 10), ułożonych zgodnie ze wzrastającą twardością, i jest szeregiem minerałów rysujących poprzednie:
1. Talk Mg3[(OH)2Si4O10]
2. Gips CaSO4 2H2O
3. Kalcyt CaCO3
4. Fluoryt CaF2
5. Apatyt Ca5F(PO4)3
6. Ortoklaz K[AlSi3O8]
7. Kwarc SiO2
8. Topaz Al2F2SiO4
9. Korund Al2O3
10. Diament C
Zaletą skali Mohsa jest prosty sposób wykonania pomiarów. Skala twardości Mohsa nie określa wymiernej twardości, ani nie wskazuje, o ile następny w skali minerał jest twardszy od poprzedniego. W celu uzyskania ilościowych wyników twardości stosuje się różnego rodzaju sklerometry (twardościomierze), my jednak w trakcie kursu ograniczymy się do niemal niezawodnej skali Mohsa.
